ഫാതിർ - فاطر - Fatir

ഭുവന-വാനങ്ങള്‍ മുന്‍മാതൃകയില്ലാതെ പടച്ചുണ്ടാക്കുകയും രണ്ടും മൂന്നും നാലും വീതം ചിറകുകളുള്ള മലക്കുകളെ ദൗത്യവാഹകരായി നിയോഗിക്കുകയും ചെയ്ത അല്ലാഹുവിനത്രേ സമസ്ത സ്‌തോത്രങ്ങളും. സൃഷ്ടി കര്‍മത്തില്‍ താനുദ്ദേശിക്കുന്നത് അവന്‍ വര്‍ധിപ്പിക്കുന്നു. സര്‍വ കാര്യങ്ങള്‍ക്കും കഴിവുറ്റവനാണവന്‍. മനുഷ്യര്‍ക്ക് എന്തെങ്കിലും അനുഗ്രഹം അല്ലാഹു തുറന്നുകൊടുക്കുന്നുവെങ്കില്‍ അത് തടഞ്ഞുവെക്കാനോ, പിടിച്ചുവെക്കുന്നുവെങ്കില്‍ പിന്നീടത് വിട്ടുകൊടുക്കാനോ ഒരാളും തന്നെയില്ല. പ്രതാപശാലിയും യുക്തിമാനുമാണവന്‍.¹

ഹേ മനുഷ്യരേ, അല്ലാഹു നിങ്ങള്‍ക്ക് വര്‍ഷിച്ചു തന്ന അനുഗ്രഹങ്ങള്‍ അനുസ്മരിക്കുക: ആകാശത്തും ഭൂമിയിലും നിന്ന് ഉപജീവനമേകാന്‍ അല്ലാഹുവല്ലാത്ത വല്ല സ്രഷ്ടാവുമുണ്ടോ? അവനല്ലാതെ മറ്റൊരു ദൈവവുമില്ല. വസ്തുതകള്‍ ഇതായിട്ടും നിങ്ങള്‍ക്കെങ്ങനെയാണ് സന്മാര്‍ഗ വ്യതിചലനം വരുന്നത്?²

നബീ, അങ്ങയെ അവര്‍ വ്യാജനാക്കുന്നുവെങ്കില്‍ പരിതപിക്കേണ്ട; താങ്കള്‍ക്കു മുമ്പും ദൈവദൂതന്മാര്‍ വ്യാജരാക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. കാര്യങ്ങളെല്ലാം മടക്കപ്പെടുന്നത് അല്ലാഹുവിങ്കലേക്കാകുന്നു. ഹേ മനുഷ്യരേ, അല്ലാഹുവിന്റെ വാഗ്ദാനം സത്യം തന്നെയത്രേ! അതുകൊണ്ട് ഐഹിക ജീവിതവും പരമവഞ്ചകനായ പിശാചും അല്ലാഹുവിന്റെ കാര്യത്തില്‍ നിങ്ങളെ വഞ്ചനയിലകപ്പെടുത്താതിരിക്കട്ടെ. നിശ്ചയം, പിശാച് നിങ്ങളുടെ ശത്രുവാണ്; അതിനാല്‍ ശത്രുവായി തന്നെ അവനെ കാണുക. നരകാവകാശികളിലുള്‍പെടാന്‍ വേണ്ടി മാത്രമാണ് തന്റെ കക്ഷികളെ അവന്‍ ക്ഷണിക്കുന്നത്.³

സത്യം നിഷേധിച്ചു തള്ളിയവര്‍ക്ക് കഠിന ശിക്ഷയാണുള്ളത്. എന്നാല്‍ സത്യവിശ്വാസം വരിക്കുകയും ഉദാത്ത കര്‍മങ്ങളനുഷ്ഠിക്കുകയും ചെയ്തവര്‍ക്ക് പാപമോചനവും മഹത്തായ പ്രതിഫലവുമാണുണ്ടാവുക. തന്റെ ഹീന കര്‍മങ്ങള്‍ അലംകൃതമായി തോന്നിക്കപ്പെടുകയും അങ്ങനെ അതൊരു ഉല്‍കൃഷ്ട നിലപാടായി കാണുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരാള്‍ ഒരു പുണ്യവാനെപ്പോലെയാണോ? താനുദ്ദേശിക്കുന്ന ചിലരെ അല്ലാഹു വഴി തെറ്റിക്കുകയും മറ്റു ചിലരെ സന്മാര്‍ഗത്തിലാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.⁴
അതുകൊണ്ട്, ആ നിഷേധികളെ കുറിച്ച തീവ്രദുഃഖം താങ്കള്‍ക്ക് ജീവഹാനി വരുത്താതിരിക്കട്ടെ. അവരുടെ ചെയ്തികളെ കുറിച്ച് നന്നായി അറിയുന്നവന്‍ തന്നെയാണ് അല്ലാഹു.

കാറ്റുകളടിപ്പിക്കുന്നത് അല്ലാഹുവാണ്; എന്നിട്ടവ മേഘത്തെ ഇളക്കിവിടുകയും വരണ്ട പ്രദേശത്തേക്ക് നാം അത് തെളിച്ചുകൊണ്ടു പോവുകയും അതുവഴി നിശ്ചേതനമായിക്കിടന്ന ശേഷം ഭൂമിയെ നാം സജീവമാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇങ്ങനെത്തന്നെയാണ് പുനരുത്ഥാനം.⁵
ആരെങ്കിലും പ്രതാപലബ്ധി ഉദ്ദേശിക്കുന്നുവെങ്കില്‍, പ്രതാപമത്രയും അല്ലാഹുവിന്റേത് മാത്രമത്രേ. ഉദാത്ത വചനങ്ങള്‍ ആരോഹണം ചെയ്യുന്നതു അവങ്കലേക്കാണ്; പുണ്യകര്‍മങ്ങളെ അവന്‍ തന്നിലേക്കുയര്‍ത്തുന്നു. ഹീനതന്ത്രങ്ങള്‍ പ്രയോഗിക്കുന്നവര്‍ക്ക് കഠിനശിക്ഷയുണ്ടാകും. അവരുടെ കുതന്ത്രം തന്നെയാണ് ശിഥിലമായിപ്പോവുക.⁶

അല്ലാഹു നിങ്ങളെ മണ്ണില്‍ നിന്നും പിന്നീട് രേതസ്‌കണത്തില്‍ നിന്നും സൃഷ്ടിക്കുകയും ശേഷം ഇണകളാക്കുകയുമുണ്ടായി. അവന്റെ അറിവനുസരിച്ചല്ലാതെ ഒരു സ്ത്രീയും ഗര്‍ഭം ധരിക്കുകയോ പ്രസവിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല. ദീര്‍ഘായുഷ്മാനായ ഒരാള്‍ക്ക് ആയുസ്സ് നീട്ടിക്കൊടുക്കപ്പെടുന്നതും ഒരാളുടെ വയസ്സ് കുറക്കപ്പെടുന്നതും ഒരു രേഖയിലുള്ളതു പ്രകാരം മാത്രമാണ്. അല്ലാഹുവിന്ന് എളുപ്പമാണത്.⁷

രണ്ടു ജലാശയങ്ങള്‍ തുല്യമാവുകയില്ല-ഒന്ന് സുഗമപാനത്തിന്നുതകുന്ന ഹൃദ്യമായ ശുദ്ധജലം; മറ്റേത് കവര്‍പ്പുള്ള ഉപ്പുവെള്ളം. പുതുമാംസം എല്ലാറ്റില്‍ നിന്നും നിങ്ങള്‍ ആഹരിക്കുകയും അണിയാവുന്ന ആഭരണം പുറത്തെടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. സാഗരം പിളര്‍ന്ന് കപ്പലോടുന്നതും കാണാം-നിങ്ങള്‍ ദൈവാനുഗ്രഹം തേടിപ്പിടിക്കാനും കൃതജ്ഞരാകാനുമത്രേ ഇത്.⁸
അവന്‍ രാവിനെ പകലിലും പകലിനെ രാവിലും സന്നിവേശിപ്പിക്കുകയും സൂര്യനെയും ചന്ദ്രനെയും മനുഷ്യന് കീഴ്‌പ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തിരിക്കുന്നു. എല്ലാം ഒരു നിശ്ചിതാവധി വരെ സഞ്ചരിക്കും-ഇതൊക്കെ ചെയ്യുന്നവനാണ് നിങ്ങളുടെ നാഥനായ അല്ലാഹു. അവന്നാണ് സര്‍വാധിപത്യം.⁹
അവനെ വിട്ട് ആരെ നിങ്ങളാരാധിക്കുന്നുവോ, ഒരു ഈന്തക്കുരുവിന്റെ പാടപോലും അവ സ്വായത്തമാക്കുന്നില്ല. നിങ്ങള്‍ വിളിക്കുന്നുവെങ്കില്‍ അവ കേള്‍ക്കുകയില്ല; ഇനി ശ്രവിക്കുന്നുവെങ്കില്‍ തന്നെ നിങ്ങള്‍ക്കവ ഉത്തരം തരില്ല. പുനരുത്ഥാന നാളിലോ, നിങ്ങള്‍ പങ്കാളികളാക്കിയത് അവര്‍ തള്ളിപ്പറയും. നിനക്കു വസ്തുതയറിയിച്ചു തരാന്‍ സൂക്ഷ്മജ്ഞനായ അല്ലാഹുവിനെ പോലെ മറ്റാരുമില്ല.¹⁰

ഹേ മനുഷ്യരേ, അല്ലാഹുവിന്റെ ആശ്രിതരാണ് നിങ്ങള്‍; അവനാകട്ടെ, സ്വയം പര്യാപ്തനും സ്തുത്യര്‍ഹനുമാകുന്നു. അവനുദ്ദേശിച്ചാല്‍ നിങ്ങളെ തിരോഭവിപ്പിക്കുന്നതും പുതിയൊരു സൃഷ്ടിവിഭാഗത്തെ കൊണ്ടുവരുന്നതുമാണ്. അവനത് ഒട്ടുമേ ദുഷ്‌കരമല്ല.

പാപം പേറുന്ന ഒരു വ്യക്തിയും മറ്റൊരാളുടെ പാപഭാരം ഏറ്റെടുക്കുന്നതല്ല. പാതകഭാരം മൂലം സാഹസപ്പെടുന്ന ഒരാള്‍ തന്റെ ചുമടു പേറാന്‍ ആരെയെങ്കിലും വിളിക്കുകയാണെങ്കില്‍-ബന്ധുവാണെങ്കില്‍ പോലും-വഹിപ്പിക്കപ്പെടില്ല.¹¹
അദൃശ്യാവസ്ഥയില്‍ തങ്ങളുടെ നാഥനെ പേടിക്കുകയും നമസ്‌കാരം യഥായോഗ്യം നിര്‍വഹിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവര്‍ക്കേ അങ്ങയുടെ താക്കീത് ഫലപ്രദമാകൂ. ഒരാള്‍ വിശുദ്ധി പാലിക്കുന്നുവെങ്കില്‍ സ്വനന്മക്കു വേണ്ടിയാണ് അവനതു ചെയ്യുന്നത്; അല്ലാഹുവിങ്കലേക്കാണ് മടക്കം. അന്ധനും കാഴ്ചയുള്ളവനുമോ ഇരുളും വെളിച്ചവുമോ തണലും ചുടുവെയിലുമോ ജീവനുള്ളവരും മരിച്ചവരുമോ തുല്യമാവുകയില്ല. നിശ്ചയം, താനുദ്ദേശിക്കുന്നവരെ അല്ലാഹു കേള്‍പിക്കുന്നു. ശ്മശാനപ്രാപ്തരെ ശ്രവിപ്പിക്കാന്‍ അങ്ങേക്കാവില്ല, ഒരു താക്കീതുകാരന്‍ മാത്രമാണ് താങ്കള്‍.¹²

നിശ്ചയം, അങ്ങയെ നാം നിയോഗിച്ചിരിക്കുന്നത് സത്യവും കൊണ്ടാണ്-ശുഭവാര്‍ത്താവാഹകനും താക്കീതുകാരനുമായി. ഒരു മുന്നറിയിപ്പുകാരന്‍ വന്നിട്ടില്ലാത്ത ഒറ്റ സമുദായവും ഇല്ലതന്നെ. ഇനി, താങ്കളെ അവര്‍ വ്യാജനാക്കുന്നുവെങ്കില്‍, അവരുടെ മുന്‍ഗാമികളും നിഷേധിച്ചുകളഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. തങ്ങളിലേക്ക് നിയുക്തരായ ദൂതന്മാര്‍ സ്പഷ്ട ദൃഷ്ടാന്തങ്ങളും ന്യായപ്രമാണങ്ങളും പ്രകാശദായകവേദവും കൊണ്ടാണ് അവരിലേക്കു ചെന്നത്. എന്നിട്ട്, നിഷേധികളെ ഞാന്‍ പിടികൂടി. എങ്ങനെയുണ്ടായിരുന്നു എന്റെ ശിക്ഷ?!

നിങ്ങള്‍ ചിന്തിക്കുന്നില്ലേ? അല്ലാഹു അന്തരീക്ഷത്തില്‍ നിന്ന് മഴ വര്‍ഷിച്ചു. എന്നിട്ട് തദ്വാരാ ഭിന്നവര്‍ണങ്ങളിലുള്ള പഴങ്ങള്‍ നാം ഉല്‍പാദിപ്പിച്ചു. മലകളിലുമുണ്ട് വെളുത്തതും ചെമന്നതും കറുത്തിരുണ്ടതുമായ നിറഭിന്നതകളുള്ള വഴികള്‍.¹³
അതുപോലെ വര്‍ണഭേദങ്ങളുള്ളവ മനുഷ്യരിലും മൃഗങ്ങളിലും കന്നുകാലികളിലും കാണാം. നിശ്ചയം, അല്ലാഹുവിന്റെ അടിമകളില്‍ ജ്ഞാനികള്‍ മാത്രമേ അവനെ ഭയപ്പെടൂ. അവന്‍ പ്രതാപശാലിയും ഏറെ മാപ്പരുളുന്നവനുമത്രേ.¹⁴

നിശ്ചയം, അല്ലാഹുവിന്റെ വേദം പാരായണം ചെയ്യുകയും നമസ്‌കാരം കൃത്യമായി നിര്‍വഹിക്കുകയും നാം നല്‍കിയ ധനം രഹസ്യമായും പരസ്യമായും ചെലവഴിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവര്‍ പ്രത്യാശിക്കുന്നത് തീരേ നഷ്ടം വരാത്ത കച്ചവടമത്രേ. കാരണം, അവരുടെ പ്രതിഫലം അല്ലാഹു പൂര്‍ത്തിയാക്കി നല്‍കുന്നതും തന്റെ ഔദാര്യത്താല്‍ വര്‍ധിപ്പിച്ചു കൊടുക്കുന്നതുമാകുന്നു. അവന്‍ ഏറെ പൊറുക്കുന്നവനും പ്രതിഫലം നല്‍കുന്നവനുമത്രേ.¹⁵

മുന്‍വേദങ്ങളെ ശരിവെച്ചുകൊണ്ട് അങ്ങേക്ക് നാം ദിവ്യസന്ദേശമായി നല്‍കിയ ഗ്രന്ഥം തന്നെയാണ് സത്യനിഷ്ഠം. അല്ലാഹു തന്റെ അടിമകളെ കുറിച്ച് സൂക്ഷ്മജ്ഞാനിയും അവരെ നന്നായി കണ്ടറിയുന്നവനുമാകുന്നു. പിന്നീട് നമ്മുടെ അടിമകളില്‍ നിന്ന് തെരഞ്ഞെടുത്തവരെ നാം വേദാവകാശികളാക്കി. സ്വന്തത്തോട് അതിക്രമം കാട്ടിയവരും മധ്യനിലപാടുകാരും അവരിലുണ്ട്; അല്ലാഹുവിന്റെ അനുമതിയോടെ നന്മകളില്‍ മുന്‍കടന്നവരെയും അവരില്‍ കാണാം. അതുതന്നെയാണ് വലിയ അനുഗ്രഹം.¹⁶
ശാശ്വത നിവാസത്തിനുള്ള സ്വര്‍ഗീയാരാമങ്ങളില്‍ അവര്‍ പ്രവേശിക്കുന്നതും സ്വര്‍ണവളകളും മുത്തും അണിയിക്കപ്പെടുന്നതുമാണ്. അതില്‍ അവരുടെ ഉടയാടകള്‍ പട്ടായിരിക്കും. അവര്‍ ഇങ്ങനെ പറയുന്നതാണ്: ഞങ്ങളില്‍ നിന്ന് ദുഃഖം നിഷ്‌കാസനം ചെയ്ത അല്ലാഹുവിന്നത്രേ സ്‌തോത്രങ്ങളഖിലവും. ഞങ്ങളുടെ നാഥന്‍ ഏറെ പൊറുക്കുന്നവനും പ്രതിഫലം നല്‍കുന്നവനും തന്നെയത്രേ. ശാശ്വതനിവാസത്തിനുള്ള ഈ ഗേഹത്തില്‍, തന്റെ ഔദാര്യത്താല്‍ അവന്‍ ഞങ്ങളെ അധിവസിപ്പിച്ചിരിക്കുകയാണ്. ഒരുവിധ ബുദ്ധിമുട്ടും ക്ഷീണവും ഞങ്ങളെ തീണ്ടുകയേയില്ല.¹⁷

എന്നാല്‍ സത്യനിഷേധം വരിച്ചവരാരോ, അവര്‍ക്കുള്ളതാണ് നരകാഗ്നി. അവര്‍ക്കു മരണം വിധിക്കപ്പെടുകയോ-എങ്കില്‍ മരിക്കാമായിരുന്നു-ശിക്ഷയില്‍ നിന്ന് ഒട്ടുമേ ഇളവനുവദിക്കപ്പെടുകയോ ചെയ്യില്ല. ഏതു നന്ദികെട്ടവനും ഇങ്ങനെയാണ് നാം പ്രതിഫലം നല്‍കുക. അവരവിടെ മുറവിളി കൂട്ടും: 'ഞങ്ങളെ പുറത്തിറക്കിത്തരേണമേ, സല്‍കര്‍മങ്ങള്‍-മുമ്പ് അനുവര്‍ത്തിച്ചിരുന്നതല്ലാത്തവ-ഞങ്ങളനുഷ്ഠിച്ചു കൊള്ളാം!' ചിന്തിച്ചു പാഠമുള്‍ക്കൊള്ളാനുള്ള ആയുഷ്‌കാലം നിങ്ങള്‍ക്കു നാം തരികയും താക്കീതുകാരന്‍ നിങ്ങളിലേക്ക് വരികയും ചെയ്തിരുന്നില്ലേ? അതുകൊണ്ട് ആസ്വദിച്ചോളൂ! അക്രമികള്‍ക്ക് സഹായിയായി ഒരാളുമുണ്ടാവില്ല.¹⁸

നിശ്ചയം, ഭുവന-വാനങ്ങളിലെ അദൃശ്യങ്ങളറിയുന്നവനാണ് അല്ലാഹു; ഹൃദയങ്ങളിലുള്ളവയെ കുറിച്ചും സൂക്ഷ്മജ്ഞനത്രേ അവന്‍. നിങ്ങളെ ഭൂമിയില്‍ പ്രതിനിധികളാക്കിയതും അവനാകുന്നു. അതുകൊണ്ട് ആരെങ്കിലും നിഷേധിയാകുന്നുവെങ്കില്‍ അവന്നു തന്നെയാണതിന്റെ ദൂഷ്യം. അതവര്‍ക്ക് തങ്ങളുടെ രക്ഷിതാവിന്റെയടുത്ത് കോപം വര്‍ധിപ്പിക്കുക മാത്രമേ ചെയ്യൂ; നഷ്ടമല്ലാതെ മറ്റൊന്നും കൂടുതല്‍ നല്‍കുകയില്ല. താങ്കള്‍ ചോദിക്കുക: അല്ലാഹുവിനെ വിട്ട് നിങ്ങള്‍ ആരാധിക്കുന്ന പങ്കാളികളെ കുറിച്ച് ആലോചിച്ചു നോക്കിയിട്ടുണ്ടോ നിങ്ങള്‍! അവര്‍ സൃഷ്ടിച്ചത് ഭൂമിയില്‍ എന്തുണ്ടെന്ന് ഒന്ന് കാണിച്ചുതരൂ; അതല്ല, ആകാശ സൃഷ്ടിപ്പില്‍ എന്തെങ്കിലും ഭാഗഭാഗിത്വം അവര്‍ക്കുണ്ടോ? അതുമല്ല, നാമവര്‍ക്ക് ഏതെങ്കിലും വേദം കൊടുത്തിട്ട് അതിലെ പ്രമാണാനുസൃതമാണോ അവരുടെ നിലനില്‍പ്? അതൊന്നുമല്ല, അതിക്രമകാരികള്‍ ചെയ്യുന്ന പരസ്പര വാഗ്ദാനം കേവലവഞ്ചന മാത്രം!¹⁹

ഭുവന-വാനങ്ങള്‍ വ്യതിചലിക്കാതെ പിടിച്ചു നിറുത്തുന്നത് അല്ലാഹുവാണ്. ഇനി, നീങ്ങിപ്പോവുകയാണെങ്കില്‍ അവനല്ലാത്ത മറ്റാര്‍ക്കുമത് പിടിച്ചുവെക്കാനുമാകില്ല. നിശ്ചയം, അവന്‍ ഏറെ സഹിഷ്ണുവും മാപ്പരുളുന്നവനുമത്രേ.²⁰

ഒരു മുന്നറിയിപ്പുകാരന്‍ വരികയാണെങ്കില്‍ ഏതൊരു ജനപഥത്തെക്കാളും നേര്‍മാര്‍ഗസ്വീകര്‍ത്താക്കള്‍ തങ്ങളാകുമെന്ന് അല്ലാഹുവിന്റെ പേരിലവര്‍ പരമാവധി ആണയിട്ടുപറഞ്ഞിരുന്നു. എന്നാല്‍ തങ്ങളിലേക്ക് ഒരു താക്കീതുകാരന്‍ സമാഗതമായപ്പോഴോ,-നാട്ടില്‍ അഹങ്കാരം നടിച്ച്, ഹീനതന്ത്രം മെനഞ്ഞതിനാല്‍-അവര്‍ക്കത് വിദൂരത വര്‍ധിപ്പിക്കുക മാത്രമേ ചെയ്തുള്ളൂ.²¹
ഹീനതന്ത്രത്തിന്റെ ഭവിഷ്യല്‍ഫലം അതിന്റെ പ്രയോക്താക്കളെ തന്നെയാണ് ആവരണം ചെയ്യുക. ഇനി, പൂര്‍വിക നിഷേധികളിലുണ്ടായ നടപടിയല്ലാതെ മറ്റെന്താണവര്‍ പ്രതീക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നത്? അല്ലാഹുവിന്റെ നടപടിക്ക് യാതൊരു ഭേദഗതിയും നീ കണ്ടെത്തുകയില്ല; അവന്റെ സമീപനരീതിക്ക് ഒരുവിധ വ്യതിചലനവും നിനക്ക് കാണാനാവില്ല.²²

ഭൂമിയില്‍ യാത്ര ചെയ്തുകൊണ്ട്, തങ്ങളുടെ പൂര്‍വികരുടെ പരിണതി എങ്ങനെയായിരുന്നുവെന്ന് ഈ നിഷേധികള്‍ നോക്കുന്നില്ലേ? ഇവരെക്കാള്‍ മികച്ച ബലിഷ്ഠന്മാരായിരുന്നു അവര്‍. ഭുവന-വാനങ്ങളിലുള്ള യാതൊരു വസ്തുവിനും അല്ലാഹുവിനെ അശക്തനാക്കാനാകില്ല. അവന്‍ സര്‍വജ്ഞനും അതീവ ശക്തനും തന്നെയത്രേ.²³
മാനവന്റെ ദുഷ്‌ചെയ്തികളുടെ പേരില്‍ തല്‍ക്ഷണം ശിക്ഷിക്കുകയാണെങ്കില്‍ ഭൂതലത്തില്‍ ഒരു ജീവിയെയും അല്ലാഹു അവശേഷിപ്പിക്കുകയില്ലായിരുന്നു.²⁴
പ്രത്യുത, നിര്‍ണയിക്കപ്പെട്ട ഒരു അവധി വരെ അവരെയവന്‍ പിന്തിച്ചിടുകയാണ്. അങ്ങനെ അവരുടെ അവധി വന്നെത്തിയാല്‍ പിന്നെ ഗത്യന്തരമില്ല; കാരണം, അല്ലാഹു തന്റെ അടിമകളെ നന്നായി കണ്ടറിയുന്നവന്‍ തന്നെയത്രേ.²⁵