യാസീൻ - يس - Ya-Sin

യാ സീന്‍. സാരസമ്പൂര്‍ണമായ ഖുര്‍ആന്‍ തന്നെ സത്യം; നിശ്ചയം, അങ്ങ് ദൈവദൂതരില്‍ പെട്ടയാളും ഋജുവായ പന്ഥാവിലും തന്നെയാകുന്നു. പൂര്‍വിക പിതാക്കള്‍ താക്കീതു നല്‍കപ്പെട്ടിട്ടില്ലാത്ത ഒരു ജനപഥത്തിന്ന്-തന്മൂലമവര്‍ അശ്രദ്ധരായിക്കഴിയുകയാണ്-താങ്കള്‍ മുന്നറിയിപ്പുകാരനാകാനായി പ്രതാപശാലിയും കരുണാമയനുമായ അല്ലാഹു അവതരിപ്പിച്ചതാണിത്.¹

അവരില്‍ മിക്കവരിലും ശിക്ഷാവചനം സാക്ഷാല്‍കൃതമായിരിക്കുകയാണ്; തന്മൂലം അവര്‍ സത്യവിശ്വാസം കൈക്കൊള്ളില്ല. അവരുടെ കണ്ഠങ്ങളില്‍ നാം ചങ്ങലകള്‍ ചാര്‍ത്തിയിരിക്കുന്നു; അതവരുടെ താടിയെല്ലുകള്‍ വരെയുണ്ട്. തന്മൂലമവര്‍ ശിരസ്സ് മേലോട്ടാക്കിയവരാകും. മുന്നിലും പിന്നിലും ഓരോ തടസ്സമുണ്ടാക്കി നാമവരെ ആവരണം ചെയ്തതിനാല്‍ അവര്‍ക്കു കണ്ണുകാണാനാവില്ല.²

താങ്കള്‍ അവര്‍ക്ക് മുന്നറിയിപ്പ് നല്‍കുന്നതും നല്‍കാതിരിക്കുന്നതും തുല്യമാണ്-അവര്‍ സത്യവിശ്വാസം വരിക്കയില്ല. ഉദ്‌ബോധനം അനുധാവനം ചെയ്യുകയും അഗോചരാവസ്ഥയില്‍ കരുണാമയനായ അല്ലാഹുവെ ഭയപ്പെടുകയും ചെയ്തവന് മാത്രമേ അങ്ങയുടെ താക്കീത് സഫലമാകൂ. അതുകൊണ്ട് പാപമോചനവും ഉദാത്ത പ്രതിഫലവും സംബന്ധിച്ച് അവന് ശുഭവാര്‍ത്ത നല്‍കുക. നിശ്ചയം, നാം തന്നെയാണ് മരിച്ചവരെ ജീവിപ്പിക്കുക. അവര്‍ മുമ്പ് അനുവര്‍ത്തിച്ചതും അവയുടെ അനന്തരഫലങ്ങളും നാം രേഖപ്പെടുത്തുന്നുണ്ട്. സര്‍വകാര്യവും ഒരു സ്പഷ്ടപ്രമാണത്തില്‍ നാം തിട്ടപ്പെടുത്തി വെച്ചിരിക്കുന്നു.³

അന്നാട്ടുകാരിലേക്ക് ദൂതന്മാര്‍ ചെന്നത് ഒരു ഉപമയായി താങ്കളിവര്‍ക്ക് പ്രതിപാദിച്ചുകൊടുക്കുക. രണ്ടു പേരെ അവരിലേക്ക് ദൂതന്മാരായി നാം നിയോഗിച്ചപ്പോള്‍ ഇരുവരെയും അവര്‍ വ്യാജരാക്കി; തത്സമയം ഒരു മൂന്നാമനെക്കൊണ്ട് നാമവര്‍ക്ക് പിന്‍ബലമേകുകയും 'നിങ്ങളിലേക്ക് നിയുക്തരായ ദൈവദൂതന്മാര്‍ തന്നെയാണ് ഞങ്ങള്‍' എന്ന് അവര്‍ അറിയിക്കുകയുമുണ്ടായി. ജനം പ്രതികരിച്ചു: ഞങ്ങളെ പോലുള്ള മനുഷ്യര്‍ മാത്രമാണ് നിങ്ങള്‍; പരമകാരുണികനായ അല്ലാഹു യാതൊന്നും അവതരിപ്പിച്ചിട്ടില്ല; നിങ്ങള്‍ നുണപറയുകതന്നെയാകുന്നു!⁴

ദൂതര്‍ പ്രതികരിച്ചു: ഞങ്ങള്‍ നിങ്ങളിലേക്ക് നിയുക്തരായവര്‍ തന്നെയാണെന്ന് ഞങ്ങളുടെ നാഥന്നറിയാം. സ്പഷ്ടമായ ഉദ്‌ബോധനമേ ഞങ്ങള്‍ക്ക് ചുമതലയുള്ളൂ. ജനങ്ങള്‍ പ്രതികരിച്ചു: 'നിങ്ങളെ ഒരു ദുഃശകുനമായാണ് ഞങ്ങള്‍ കാണുന്നത്. ഇപ്പണി നിര്‍ത്തുന്നില്ലെങ്കില്‍ നിങ്ങളെ ഞങ്ങള്‍ കഠിനശിക്ഷക്ക് വിധേയമാക്കുന്നതും എറിഞ്ഞു കൊല്ലുന്നതുമാണ്!' ദൂതന്മാര്‍ മറുപടി നല്‍കി: ഇപ്പറയുന്ന ദുഃശകുനം നിങ്ങളൊന്നിച്ചു തന്നെയുള്ളതാണ്; നിങ്ങള്‍ക്ക് സന്മാര്‍ഗ ബോധനം നല്‍കപ്പെടുമ്പോള്‍ ഇതാണോ വേണ്ടത്? പരിധിവിട്ട ഒരു ജനപഥം തന്നെയത്രേ നിങ്ങള്‍!⁵
ആ പട്ടണത്തിന്റെ അങ്ങേയറ്റത്തുനിന്ന് ദ്രുതഗതിയില്‍ വന്ന് ഒരാള്‍ അപേക്ഷിച്ചു: 'എന്റെ സമുദായമേ, നിങ്ങള്‍ ഈ ദൂതരെ പിന്തുടരൂ, യാതൊരു കൂലിയും ആവശ്യപ്പെടാത്തവരും സന്മാര്‍ഗപ്രാപ്തരുമായ ഇവരെ അനുധാവനം ചെയ്യൂ!⁶
എന്റെ സ്രഷ്ടാവായവനെ ഞാനെങ്ങനെ ആരാധിക്കാതിരിക്കും? അവങ്കലേക്കാണ് നിങ്ങള്‍ മടക്കപ്പെടുക. അവനല്ലാത്ത മറ്റു ദൈവങ്ങളെ ഞാന്‍ സ്വീകരിക്കണമോ? കരുണാമയനായ അല്ലാഹു എനിക്ക് ഒരാപത്ത് വരുത്താനുദ്ദേശിച്ചാല്‍ അവയുടെ ശുപാര്‍ശ കൊണ്ട് എന്തെങ്കിലും ഉപകാരമുണ്ടാവുകയോ അവയെന്നെ രക്ഷിക്കുകയോ ചെയ്യില്ല. അങ്ങനെയായാല്‍ ഞാന്‍ സ്പഷ്ടമായ ദുര്‍മാര്‍ഗത്തില്‍ തന്നെ. നിങ്ങളുടെ രക്ഷിതാവായ അല്ലാഹുവില്‍ ഞാന്‍ വിശ്വസിക്കുകതന്നെ ചെയ്തിരിക്കുന്നു; എന്റെ ഉപദേശം നിങ്ങള്‍ ശ്രവിക്കുക.⁷

(ജനം വധിച്ചുകളഞ്ഞപ്പോള്‍ ആ വിശ്വാസിയോട്) സ്വര്‍ഗത്തില്‍ പ്രവേശിച്ചു കൊള്ളുക എന്ന് നിര്‍ദേശിക്കപ്പെട്ടു. അദ്ദേഹം അഭിലഷിച്ചു: രക്ഷിതാവ് എനിക്ക് പാപമോചനമേകിയതും ആദരണീയരില്‍ എന്നെയുള്‍പെടുത്തിയതും എന്റെ ജനത മനസ്സിലാക്കിയിരുന്നെങ്കില്‍ എത്ര നന്നായിരുന്നു!⁸
തനിക്കു ശേഷം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജനതയിലേക്ക് ആകാശത്തു നിന്ന് ഒരു സേനാവ്യൂഹത്തെയൊന്നും നാം ഇറക്കിയിട്ടില്ല; അങ്ങനെ നാം ഇറക്കാറുമില്ല. ഒരൊറ്റ ഘോരശബ്ദം മാത്രമായിരുന്നു അത്-പെട്ടെന്നതാ, അവരത്രയും ഉന്മൂലനം ചെയ്യപ്പെട്ടുപോയി!⁹

നിഷേധികളായ ദാസരുടെ കാര്യം മഹാപരിതാപകരം തന്നെ! ഏതൊരു ദൈവദൂതന്‍ ചെന്നപ്പോഴും അവര്‍ കളിയാക്കിവിടാതിരുന്നിട്ടില്ല. അവര്‍ ചിന്തിച്ചു നോക്കുന്നില്ലേ? അവര്‍ക്കുമുമ്പ് എത്ര തലമുറകള്‍ നാം സംഹരിച്ചുകളഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; അവരൊന്നും ഇവരിലേക്ക് മടങ്ങിയെത്തുന്നില്ല. അവര്‍ സകലരും നമ്മുടെ മുമ്പാകെ സന്നിഹിതരാക്കപ്പെടുക തന്നെ ചെയ്യുന്നതാകുന്നു.¹⁰

വരണ്ട ഭൂമി അവര്‍ക്കൊരു ദൃഷ്ടാന്തമാണ്-അത് നാം സചേതനമാക്കുകയും അതില്‍ നിന്ന് ധാന്യം ഉല്‍പാദിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അവര്‍ ആഹരിക്കുന്നത് അതില്‍ നിന്നാണ്. ഈന്തയുടെയും മുന്തിരിയുടെയും ഉദ്യാനങ്ങള്‍ അതില്‍ നാമുണ്ടാക്കുകയും ഉറവകളൊഴുക്കുകയുമുണ്ടായി-അവയുടെ പഴങ്ങള്‍ അവര്‍ ഭക്ഷിക്കാന്‍ വേണ്ടി. അവരുടെ സ്വഹസ്തങ്ങളല്ല അവയുണ്ടാക്കിയത്.¹¹
എന്നിട്ടും അവര്‍ നന്ദി പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നില്ലേ? ഭൂമി മുളപ്പിക്കുന്ന സസ്യലതാദികളിലും അവരുടെ സ്വന്തത്തിലും അവര്‍ക്കറിഞ്ഞുകൂടാത്ത വസ്തുക്കളിലും നിന്നൊക്കെ ഇണകളെ പടച്ചുണ്ടാക്കിയ അല്ലാഹു മഹോന്നതന്‍ തന്നെ!

അവര്‍ക്കൊരു ദൃഷ്ടാന്തമാണ് രാത്രി. അതില്‍ നിന്ന് പകലിനെ നാം ഊരിമാറ്റുന്നു; തത്സമയം അവരതാ ഇരുട്ടിലകപ്പെടുന്നു! സൂര്യന്‍ അതിന്റെ സുസ്ഥിര കേന്ദ്രത്തിലേക്കു സഞ്ചരിക്കുകയാണ്.¹²
അജയ്യനും സര്‍വജ്ഞനുമായ അല്ലാഹുവിന്റെ വ്യവസ്ഥിതിയാണത്. ചന്ദ്രന്ന് ചില സങ്കേതങ്ങള്‍ നാം നിര്‍ണയിച്ചു. അങ്ങനെയത് ഈന്തക്കുലയുടെ പഴയ തണ്ടുപോലെയാകും. സൂര്യനു ചന്ദ്രനെ പ്രാപിക്കാനോ രാവിന് പകലിനെ മറികടക്കാനോ ആവില്ല. ഓരോന്നും ഭ്രമണപഥത്തില്‍ നീന്തിത്തുടിക്കുകയാണ്.¹³

ഭാരം നിറച്ച കപ്പലില്‍ അവരുടെ സന്തതികളെ നാം വഹിച്ചതും അവര്‍ക്ക് ദൃഷ്ടാന്തമത്രേ.¹⁴
തത്തുല്യമായി സവാരിചെയ്യാന്‍ പര്യാപ്തമായ മറ്റു വസ്തുക്കളും അവര്‍ക്കു വേണ്ടി നാം സൃഷ്ടിച്ചിട്ടുണ്ട്. നാമുദ്ദേശിക്കുന്നുവെങ്കില്‍ ആ ജലയാനം മുക്കിക്കളയാം; തത്സമയം ഒരു സഹായിയും അവര്‍ക്കുണ്ടാവില്ല; ഒരുവിധ രക്ഷയും കിട്ടുന്നതുമല്ല-നമ്മുടെ പക്കല്‍ നിന്നുള്ള അനുഗ്രഹവും ഒരു നിര്‍ണിത സമയം വരെയുള്ള സുഖാസ്വാദനവുമല്ലാതെ.

നിങ്ങള്‍ അനുഗൃഹീതരാകാനായി, മുന്നിലും പിന്നിലുമുള്ള ശിക്ഷയെപ്പറ്റി ബോധവാന്മാരാകണം എന്നു നിര്‍ദേശിക്കപ്പെട്ടാല്‍ (അവരവഗണിക്കുന്നു!) തങ്ങളുടെ നാഥങ്കല്‍ നിന്നുള്ള ഏതൊരു ദൃഷ്ടാന്തം വന്നെത്തിയാലും അവഗണിച്ചു പുറംതിരിഞ്ഞുപോവുക മാത്രമാണവര്‍ ചെയ്യുന്നത്¹⁵

അല്ലാഹു തന്നതില്‍ നിന്ന് നിങ്ങള്‍ ചെലവുചെയ്യൂ എന്ന് അവരോട് നിര്‍ദേശിക്കപ്പെട്ടാല്‍ നിഷേധികള്‍ വിശ്വാസികളോട് പ്രതികരിക്കും: അല്ലാഹു ഉദ്ദേശിച്ചാല്‍ അവന്‍ തന്നെ ആഹാരം നല്‍കുമായിരുന്നവര്‍ക്ക് ഞങ്ങളത് നല്‍കുകയോ? സ്പഷ്ടമായ ദുര്‍മാര്‍ഗത്തില്‍ തന്നെയാണു നിങ്ങള്‍¹⁶

സത്യവാദികളാണ് നിങ്ങളെങ്കില്‍ ഈ വാഗ്ദത്ത ശിക്ഷ എപ്പോഴാണ് എന്നാണവരുടെ ചോദ്യം. ഒരൊറ്റ ഘോരശബ്ദമല്ലാതെ മറ്റൊന്നുമല്ല അവര്‍ പ്രതീക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നത്. പരസ്പരം കുതര്‍ക്കങ്ങള്‍ നടത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കവേ അതവരെ പിടികൂടുന്നതാണ്. തത്സമയം, എന്തെങ്കിലും വസ്വിയ്യത്ത് പറയാനോ സ്വകുടുംബത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുപോകാനോ അവര്‍ക്കു സാധിക്കുന്നതല്ല.¹⁷

കാഹളത്തില്‍ ഊതപ്പെടും. അപ്പോള്‍ ശ്മശാനങ്ങളില്‍ നിന്ന് രക്ഷിതാവിങ്കലേക്ക് അവര്‍ ദ്രുതഗതിയില്‍ ചെല്ലുന്നതാണ്. 'ഹാ കഷ്ടം, ആരാണ് നമ്മെ നിദ്രയില്‍ നിന്നുണര്‍ത്തിയത്' എന്ന് അവര്‍ പരിതപിക്കും. 'ഇത് കരുണാമയനായ അല്ലാഹുവിന്റെ വാഗ്ദാനമാണല്ലോ. മുര്‍സലുകള്‍ സത്യം തന്നെയാണ് പറഞ്ഞിരുന്നത്.' ഒരൊറ്റ ഗര്‍ജ്ജനം മാത്രമാണുണ്ടാവുക-തത്സമയം അവര്‍ ഒന്നടങ്കമതാ നമ്മുടെയടുത്ത് ഹാജരാക്കപ്പെടുന്നു! അന്നാളില്‍ യാതൊരു വ്യക്തിയോടും ഒരുവിധ അനീതിയും അനുവര്‍ത്തിക്കപ്പെടില്ല. സ്വന്തമായി ചെയ്തിരുന്ന കര്‍മങ്ങള്‍ക്കുള്ള പ്രതിഫലം മാത്രമേ നിങ്ങള്‍ക്ക് നല്‍കപ്പെടുകയുള്ളൂ.¹⁸

നിശ്ചയം, സ്വര്‍ഗക്കാര്‍ അന്ന് കര്‍മനിരതരായി സുഖാസ്വാദനങ്ങളിലായിരിക്കും. അവരും ഇണകളും അലങ്കരിച്ച കട്ടിലുകളില്‍ ചാരിയിരിക്കുന്നവരാകും. അവര്‍ക്കവിടെ പഴങ്ങളും തങ്ങളാവശ്യപ്പെടുന്നതെന്തും ഉണ്ട്. കരുണാമയനില്‍ നിന്ന് അവര്‍ക്കു കിട്ടുന്ന സന്ദേശം 'സലാം' ആയിരിക്കുന്നതാണ്¹⁹
'കുറ്റവാളികളേ, ഇന്ന് നിങ്ങള്‍ വേര്‍പിരിഞ്ഞുനില്‍ക്കുക!'²⁰

മനുഷ്യരേ, നിങ്ങളോടു ഞാന്‍ ഇങ്ങനെ കല്‍പിച്ചിരുന്നില്ലേ?: പിശാചിനെ നിങ്ങളാരാധിക്കരുത്; നിശ്ചയം, നിങ്ങളുടെ സ്പഷ്ട ശത്രുവാണവന്‍; എന്നെയാണ് നിങ്ങളാരാധിക്കേണ്ടത്-ഇതാണ് ഋജുവായ പന്ഥാവ്.²¹
നിങ്ങളില്‍ ധാരാളം ജനപഥങ്ങളെ അവന്‍ വഴിതെറ്റിച്ചു; എന്നിട്ടും ആലോചിക്കുന്നവരായില്ലേ നിങ്ങള്‍? ഇതാ, നിങ്ങള്‍ക്ക് താക്കീത് നല്‍കപ്പെട്ടിരുന്ന നരകം! സത്യനിഷേധികളായിരുന്ന കാരണത്താല്‍ നിങ്ങളിതില്‍ പ്രവേശിക്കുക. അന്ന് അവരുടെ വായകള്‍ക്കു നാം മുദ്രചാര്‍ത്തുന്നതും കൈകള്‍ നമ്മോടു സംസാരിക്കുന്നതും കര്‍മങ്ങളെപ്പറ്റി കാലുകള്‍ സാക്ഷിനില്‍ക്കുന്നതുമാകുന്നു.²²

നാമുദ്ദേശിച്ചിരുന്നുവെങ്കില്‍, അവരെ അന്ധരാക്കുകയും എന്നിട്ട് വഴിയിലൂടെ മുന്നോട്ടു നീങ്ങാന്‍ അവര്‍ ശ്രമിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നേനെ. പക്ഷേ അവര്‍ക്കെങ്ങനെ കണ്ണുകാണാനാകും? നാമുദ്ദേശിച്ചിരുന്നുവെങ്കില്‍, നില്‍ക്കുന്നിടത്തുവെച്ചു തന്നെ അവരുടെ കോലം മാറ്റിയിരുന്നേനെ; അപ്പോള്‍ അവര്‍ക്കു മുന്നോട്ടു പോകാനോ തിരിച്ചുവരാനോ കഴിയുന്നതല്ല. ഒരാള്‍ക്കു നാം ആയുസ്സ് നീട്ടിക്കൊടുക്കുന്നുവെങ്കില്‍ പ്രകൃതം കീഴ്‌മേല്‍ മറിക്കുന്നുണ്ട്. ഇതൊന്നുമവര്‍ ചിന്തിക്കുന്നില്ലേ?²³

മുഹമ്മദ് നബിക്ക് നാം കവിത പഠിപ്പിച്ചിട്ടില്ല; അവിടത്തേക്കത് ഭൂഷണവുമല്ല. ഇത് ഒരു ഉദ്‌ബോധനവും വസ്തുതകള്‍ സ്പഷ്ടമാക്കുന്ന ഖുര്‍ആനും മാത്രമാകുന്നു-ജീവനുള്ളവര്‍ക്ക് മുന്നറിയിപ്പ് നല്‍കാനും നിഷേധികളില്‍ ശിക്ഷാവചനം സാക്ഷാല്‍കൃതമാകാനും.

അവര്‍ ചിന്തിച്ചു നോക്കുന്നില്ലേ? നാം സ്വന്തമായി തന്നെ അവര്‍ക്കുവേണ്ടി കാലികളെ സൃഷ്ടിക്കുകയും അവര്‍ക്കവ ഉടമപ്പെടുത്തുകയും കീഴ്‌പ്പെടുത്തിക്കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. ചിലതിലവര്‍ യാത്ര ചെയ്യുന്നു; ചിലത് ആഹാരമാക്കുന്നു; വേറെയും ഉപകാരങ്ങളും പാനീയങ്ങളും അവര്‍ക്കതിലുണ്ട്.²⁴
ഇതിനൊന്നും കൃതജ്ഞരാകുന്നില്ലേ അവര്‍!

സഹായലബ്ധിക്കു വേണ്ടി അല്ലാഹുവിനെ വിട്ട് മറ്റു പല ദൈവങ്ങളെയും അവര്‍ വരിച്ചു. എന്നാല്‍ അവരെ സഹായിക്കാന്‍ അവക്കു കഴിയുകയില്ല. അവയുടെ സന്നദ്ധസേനയാണവര്‍. അതുകൊണ്ട്, നിഷേധികളുടെ വാക്ക് അങ്ങയെ ദുഃഖിപ്പിക്കാതിരിക്കട്ടെ. അവരുടെ രഹസ്യ-പരസ്യങ്ങളത്രയും നാമറിയുന്നുണ്ട്.

മനുഷ്യന്‍ ചിന്തിക്കുന്നില്ലേ: ഒരു രേതസ്‌കണത്തില്‍ നിന്നാണ് നാമവനെ പടച്ചിരിക്കുന്നത്; എന്നിട്ട് അവനതാ-തന്റെ സൃഷ്ടിപ്പ് മറന്നുകൊണ്ട്-വ്യക്തമായ താര്‍ക്കികനാവുകയും നമുക്ക് ഉപമ കാണിക്കുകയും ചെയ്തിരിക്കുന്നു! പഴകി ദ്രവിച്ചുപോയാലും എല്ലുകള്‍ പിന്നെയാരാണ് പുനര്‍ജീവിപ്പിക്കുക എന്നാണവന്‍ ചോദിക്കുന്നത്. ആദ്യം അവ ഉണ്ടാക്കിയവന്‍ ആരോ, അവന്‍ തന്നെ അവ പുനര്‍ജീവിപ്പിക്കുമെന്ന് താങ്കള്‍ പ്രതികരിക്കുക.²⁵
സര്‍വസൃഷ്ടികളെ കുറിച്ചും സൂക്ഷ്മജ്ഞനാണവന്‍. പച്ചമരത്തില്‍ നിന്നു നിങ്ങള്‍ക്ക് അഗ്നിയുണ്ടാക്കിത്തരുന്നവനാണവന്‍; അങ്ങനെ അതില്‍ നിന്നു നിങ്ങള്‍ തീ കത്തിച്ചെടുക്കുന്നുണ്ടല്ലോ.²⁶

ഇവരെ പോലുള്ളവരെ പടച്ചുണ്ടാക്കാന്‍ ഭുവന-വാനങ്ങള്‍ സൃഷ്ടിച്ചവന്‍ കഴിവുറ്റവനല്ലേ? അതെ, സര്‍വവും സൃഷ്ടിക്കുന്നവനും സൂക്ഷ്മമായി കാര്യങ്ങളറിയുന്നവനും അവനത്രേ.²⁷
താന്‍ എന്തെങ്കിലുമൊന്ന് ഉദ്ദേശിച്ചാല്‍ 'ഉണ്ടായിക്കൊള്ളുക' എന്ന് കല്‍പിക്കുകയാണ് അവന്റെ രീതി; തത്സമയം അത് സംഭവിക്കുന്നു. സമസ്ത വിഷയങ്ങളുടെയും ആധിപത്യം ആരുടെ കൈയിലാണോ, ആരുടെ സന്നിധിയിലേക്കാണോ നിങ്ങള്‍ മടക്കപ്പെടുന്നത് അവന്‍ എത്ര മഹോന്നതന്‍!²⁸